Жазбаша бөлу тәсілдері. Жазбаша екі таңбалы санға бөлу. Жазбаша екі таңбалы санға бөлудің алгоритмі. Бөлшектегі цифрлар санын анықтау. Қалдықпен жазбаша бөлу. Бірлескен жұмыс тапсырмасы

Есептеуді тізбекті бөлу тәсілімен орында.
Сәйкес сандар мен таңбаларды таңда.

780 мен 30 сандарының бөлшегін жазбаша есептеу арқылы табайық.
Бірінші толық емес бөлінетінді анықтаймыз.
Бөлгіш екі таңбалы сан, сондықтан бірінші толық емес бөлінетінде кемінде екі цифр болуы керек.
78 ондық – бұл бірінші толық емес бөлінетін.
Сонда бөлшектің бірінші цифры ондықтарды көрсетеді, сондықтан бөлшекте барлығы 2 цифр болады.
78 ондықты 30-ға бөлеміз.
30 санын разрядтық бірлік 10 мен 3 санының көбейтіндісі түрінде жазамыз.
Кезекпен бөлеміз.
Алдымен 78-ді 10-ға бөлеміз, 7 шығады, қалдықта 8 қалады.
Сосын 7-ні 3-ке бөлеміз, 2 шығады, қалдықта 1 қалады.
Бөлшекте ондық орнына 2 цифрын жазамыз.
Қанша ондық толық бөлінгенін анықтаймыз.
2-ні 30-ға көбейтеміз, 60 болады.
60 ондық бөлінді.
60-ты бірінші толық емес бөлінетіннің астына жазамыз.
Қанша ондық бөлінбегенін табайық.
78 ондықтан 60-ты аламыз,
18 ондық қалады.
18 саны 30 бөлгіштен аз.
Демек, бөлшек цифры дұрыс табылды.
Енді тағы 18 ондықты бөлу керек.
Екінші толық емес бөлінетінді құрамыз.
18 ондық – бұл 180 бірлік.
Он сегіздің қасына оң жаққа нөл жазамыз.
Сонда екінші толық емес бөлінетін – 180 бірлік.
Бөлшекте қанша бірлік болатынын табайық.
180 бірлікті 30-ға кезекпен бөлеміз.
Алдымен 180-ді 10-ға бөлеміз, 18 болады.
Сосын 18-ді 3-ке бөлеміз, 6 болады.
Бөлшекте бірлік орнына 6 цифрын жазамыз.
Қанша бірлік толық бөлінгенін анықтаймыз.
6-ны 30-ға көбейтеміз, 180 болады.
180 бірлік бөлінді.
180-ді екінші толық емес бөлінетіннің астына жазамыз.
180-нен 180-ді аламыз.
Қалдық жоқ.
Сызықтың астына нөл жазамыз.
Демек, 780 мен 30 сандарының бөлшегі 26-ға тең.
Дөңгелек санға бөлуді дұрыс орындадық па, тексерейік.
Бөлшекті бөлгішке көбейтеміз.
Бөлшекті бөлгішке көбейткенде бөлінетінді аламыз.
Демек, есептеу дұрыс орындалды.

Жазбаша бөлуді орында. Сәйкес сандарды таңда, – сонда достары Винни Пухқа туған күніне не сыйлағанын білесің.

Жас сиқыршыларға түрлендіру жасауға көмектес.
Жазбаша бөлуді орында және көбейту амалын тексер.
Сәйкес сандарды таңда.

Қысқа жазба құрастыр және есепті шығар.
Ұста күніне 7 орындық жасайды, ал оның шәкірті – 4 орындыққа аз.
Ұста мен шәкірт бірге жұмыс істесе, 120 орындықты неше күнде жасайды?

Таңдау тәсілімен есептеуді орында. Сонда роботтар неге айналатынын көресің.

128 бен 32 сандарының бөлшегін жазбаша есептеу арқылы табайық.
Ойлаймыз: 12 ондық 32-ден аз.
Сондықтан бірден барлық санды, 128-ді 32-ге бөлеміз
және бөлшекте бір таңбалы сан аламыз.
Бөлшекті таңдау тәсілімен анықтаймыз.
32-ге көбейткенде 128 шығатын санды табамыз.
Қандай сандарды тексеруге болатынын ойлаймыз.
Бөлгіштің бірлік саны – 2-ге көбейткенде бөлінетіннің бірлік саны – 8 шығатын бір таңбалы сандарды таңдаймыз.
Бұл – 4 және 9 сандары.
9 санын тексереміз.
9-ды тексереміз.
9-ды 32-ге көбейтеміз, оны 30 және 2-ге бөліп есептейміз.
Алдымен 9-ды 30-ға, сосын 2-ге көбейтеміз.
Шыққан көбейтінділерді қосамыз және 288 аламыз.
288 саны 128-ден көп.
9 саны сәйкес келмейді.
4 санын тексереміз.
4-ті 30-ға, сосын 2-ге көбейтеміз.
Шыққан көбейтінділерді қосамыз және 128 аламыз.
4 саны сәйкес келеді.
Оны бөлшекке жазамыз.
128-ден 128-ді аламыз.
Қалдық жоқ.
Сызықтың астына 0 жазамыз.
Демек, 128 бен 32 сандарының бөлшегі 4-ке тең.

Жазбаша бөлуді орында. Сәйкес сандарды таңда, – сонда қызықты тәжірибе көресің.

Есепті оқы және оған қысқа жазбаны қара.
Есепті шешетін өрнек құрастыр.

Жазбаша бөлуді орында. Сәйкес сандарды таңда, – сонда Олесья музейде тағы қандай экспонаттар көретінін білесің.

864 пен 24 сандарының бөлшегін жазбаша есептеу арқылы табайық.
Бірінші толық емес бөлінетінді анықтаймыз.
Бөлгіш екі таңбалы сан, сондықтан бірінші толық емес бөлінетінде кемінде екі цифр болуы керек.
86 ондық – бұл бірінші толық емес бөлінетін, сонда бөлшектің бірінші цифры ондықтарды көрсетеді,
сондықтан бөлшекте екі таңбалы сан болады.
Бөлшектің бірінші цифры қандай болатынын білу үшін, бөлгіш 24-ті кіші дөңгелек санмен – 20-мен ауыстыру керек.
20 санын 10 және 2 сандарының көбейтіндісі ретінде жазуға болады.
86-ны алдымен 10-ға бөлеміз, 8 болады, сосын 8-ді 2-ге бөлеміз, 4 болады.
Бөлшектің бірінші мүмкін цифры – 4.
Қанша ондық бөлінгенін тексереміз.
24-ті 4-ке көбейтеміз, 96 болады.
96 ондық бөлінді.
96 саны 86 ондықтан көп, сондықтан 4 цифры дұрыс таңдалмаған.
3 санын тексереміз.
Қанша ондық бөлінгенін анықтаймыз.
24-ті 3-ке көбейтеміз, 72 болады.
72 ондық бөлінді.
Қанша ондық бөлінбегенін білу үшін,
бірінші толық емес бөлінетін 86-дан 72-ні аламыз,
14 қалады.
Қалдық бөлгіштен аз болғандықтан, бөлшектің бірінші цифры дұрыс таңдалған.
14 ондық – бұл 140 бірлік
және бөлінетіннің тағы 4 бірлігі –
барлығы 144 бірлік болады.
Екінші толық емес бөлінетін – 144.
Бөлшектің екінші цифрын анықтау үшін, 144 бірлікті алдымен 10-ға бөлу керек,
шамамен 14 болады,
сосын 14-ті 2-ге бөлеміз, 7 болады.
Бөлшектің екінші мүмкін цифры – 7.
Қанша бірлік бөлінгенін тексереміз.
24-ті 7-ге көбейтеміз, 168 болады.
168 саны 144-тен көп.
Сондықтан 7 цифры дұрыс таңдалмаған.
6 санын тексереміз.
Қанша бірлік бөлінгенін анықтаймыз.
24-ті 6-ға көбейтеміз, 144 болады.
Барлық бірлік толық бөлінді.
6 цифры дұрыс таңдалған.
Демек, 864 пен 24 сандарының бөлшегі – 36.

Жазбаша бөлуді орында. Сәйкес сандарды таңда, – сонда кім қолшатырлардың артында жасырынғанын көресің.

Жазбаша бөлуді қалай орындағанын қара.
Назар аудар.
Біз үш таңбалы сандарды екі таңбалы сандарға бөлдік, бірақ бөлшекте әртүрлі цифрлар саны шықты.
Бөлшектегі цифрлар санын есептеуді бастамай тұрып та болжауға болады.
Ойла былай:
Бірінші толық емес бөлінетінді анықта.
Ол қай разрядтық бірліктерде жазылған,
сол разряд бөлшекте ең үлкен болады.
Сол разрядтағы санды жазу үшін қанша цифр керек екенін болжа.
Бөлшектегі цифрлар саны туралы қорытынды жаса.
Екі таңбалы санға бөлгенде бөлшектегі цифрлар санын анықтау алгоритмін жатта.

Тиінге жаңғақ жинауға көмектес. Есептемей, бөлшектегі цифрлар санын анықта және сәйкес сандарды таңда.

Көргеніңе рахмет.

Қалдықпен жазбаша бөлуді қалай орындау керек екенін қарастырайық.
653-ті 5-ке бөлеміз.
Бірінші толық емес бөлінетін – 6 жүздік.
Сонда бөлшектің бірінші цифры – жүздік.
Демек, бөлшекте үш цифр болады.
6 жүздікті 5-ке бөлеміз,
1 жүздік шығады, қалдықта 1 қалады.
Екінші толық емес бөлінетін – 1 жүздік пен 5 ондық,
яғни 15 ондық.
15 ондықты 5-ке бөлеміз,
3 ондық шығады.
Ондықтар толық бөлінді.
Үшінші толық емес бөлінетін – 3 бірлік.
3 бірлікті 5-ке бөле алмаймыз,
сондықтан бөлшекте 0 жазамыз.
Бөлудің нәтижесі 130 – толық емес бөлшек,
ал 3 – қалдық.
Тексеру жүргіземіз.
Бөлшек – 130-ды бөлгіш – 5-ке көбейтеміз
және қалдық – 3-ті қосамыз.
Бөлінетін – 653 аламыз.
Қалдықпен бөлу дұрыс орындалды.
Демек, 653-ті 5-ке бөлгенде, бөлшекте 130, қалдықта 3 болады.

Жазбаша бөлуді орында. Сәйкес сандарды таңда, – сонда Алиса ғажайыптар елінде кімді кездестіргенін көресің.

Қысқа жазба құрастыр және есепті шығар.
7 бірдей көйлек тігуге 21 метр мата жұмсалды.
8 костюм тігуге неше метр мата керек,
егер бір костюмге 2 метрге артық мата жұмсалса?

Қалдықпен жазбаша бөлуді аяқта.
Сәйкес сандарды таңда, – сонда қойлар уақытын көңілді өткізетінін көресің.

Қисық сызықтарды таңда. Сонда қызықты түрлендірулер көресің.